Czym jest osoba prawna prawa publicznego?

Osoba publiczna prawa publicznego to przede wszystkim samodzielny podmiot praw i obowiązków. Istnieje oczywiście wiele kryteriów, na podstawie których dokonuje się klasyfikacji danej osoby prawnej jako tej, będącej osobą prawa publicznego.

Po pierwsze – majątek publiczny

Według jednej z teorii, są to osoby prawne, których działanie oparte jest o majątek publiczny. W ten sposób można dokonać łatwej klasyfikacji:

  1. majątek publiczny – osoba prawna prawa publicznego,
  2. majątek prywatny – osoba prawna prawa prywatnego.

Według innej, są to osoby prawne, które wykonują działania publiczne we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność, a które norma prawna jako takie osoby określa lub wobec których nie istnieje wątpliwość, że osobami prawa publicznego nie są.

Niektórzy autorzy zwracają również uwagę na fakt, że osoba prawna prawa publicznego tworzona jest za pomocą aktu normatywnego, powszechnie obowiązującego, co właściwie nadaje jej charakter publicznoprawny.

Podsumowując

Można stwierdzić, że nie znamy jednej definicji osoby prawnej prawa publicznego, wiemy jednak, że jest to osoba prawna, która ma związek z majątkiem publicznym i wypełnia zadania publiczne we własnym imieniu, a wobec której nie istnieje wątpliwość, że jest osobą prawną prawa publicznego lub została powołana w drodze aktu normatywnego, powszechnie obowiązującego.

Co cechuje centralne organy administracji?

Centralne organy administracji, zwane inaczej urzędami centralnymi, są organami funkcjonującymi na terytorium całego państwa. Podporządkowane są naczelnym organom administracji.

czym cechują się centralne organy administracyjne?

  1. Najczęściej są jednoosobowe (choć nie jest to pewna reguła – bywają również kolegialne, wieloosobowe).
  2. Tworzone są przez akty o randze ustawy.
  3. Powoływane są z reguły przez Prezesa Rady Ministrów.
  4. Podlegają nadzorowi naczelnych organów administracyjnych.
  5. Posiadają kompetencje nie mające charakteru generalnego.
  6. Nie są uprawnione do stanowienia aktów powszechnie obowiązujących.
  7. Działają poprzez wydawanie indywidualnych decyzji.
  8. Mogą wydawać zarządzenia (akty o charakterze wewnętrznym).
  9. Cechują się apolitycznością.

Komu podporządkowane są centralne organy administracyjne?

Wyróżniamy trzy naczelne organy administracyjne, którym podległe są centralne organy administracyjne:

  1. Rada Ministrów
  2. Prezes Rady Ministrów
  3. Ministrowie właściwi

Kim jest „minister właściwy”?

Jest to minister, któremu w drodze ustawy został podporządkowany dany centralny organ administracji publicznej.

Przykładem takiego centralnego organu administracji jest Główny Inspektor Ochrony Środowiska, który według ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska jest nadzorowany przez ministra właściwego do spraw klimatu (art. 3.).

Naczelny a centralny organ administracji

Słowa „naczelny” i „centralny” są bardzo często stosowane zamiennie, jednak jak to już w języku prawników bywa, pozorne synonimy opisują różne organy administracji.

Czym są naczelne organy administracji?

Tłumacząc w prosty sposób, są to te organy, które stoją na czele innych, są tym samym organami hierarchicznie najwyższymi. Stwierdzenie „organy administracji” oznacza również, że chodzi tu o zwierzchnictwo nad administracją rządową (władza wykonawcza), więc nie można odnosić ich władczego charakteru bezpośrednio do organów władzy ustawodawczej czy sądowniczej.

Naczelne organy administracji powoływane są:

  1. bezpośrednio przez Prezydenta RP (przedstawiciel władzy wykonawczej),
  2. przez Prezydenta RP za uprzednią zgodą Sejmu RP (przedstawiciel władzy wykonawczej za uprzednią zgodą przedstawicieli władzy ustawodawczej).

Naczelne organy administracji obejmują swoim działaniem terytorium całego państwa i są właściwe miejscowo dla całego terytorium państwa.

Kto zalicza się do naczelnych organów administracji publicznej?

  1. Prezydent RP
  2. Rada Ministrów
  3. Prezes Rady Ministrów
  4. Właściwi ministrowie

Czym są centralne organy administracji?

Zwane są inaczej urzędami centralnymi i działają w oparciu o szczegółowe ustawy i statuty nadane w drodze rozporządzenia przez Prezesa Rady Ministrów.

Możemy wyróżnić następujące typy centralnych organów administracji:

  1. urzędy świadczące usługi publiczne,
  2. urzędy wykonujące specjalne zadania publiczne,
  3. urzędy nadzorcze,
  4. urzędy standaryzacyjne,
  5. urzędy regulacyjne,
  6. inspekcje.

Należy pamiętać o tym, że centralne organy administracji publicznej obejmują swoim działaniem całe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (w przeciwieństwie do niższych szczeblem terytorialnych organów administracji).

Czy podstawę wyroku może stanowić przepis Konstytucji RP?

To pozornie kłopotliwe pytanie stawiane jest niejednokrotnie przed studentami prawa. Dzisiaj postaramy się poszukać na nie odpowiedzi.

Nie jest tajemnicą, że Konstytucja RP – polska ustawa zasadnicza, jest najwyższym w hierarchii aktem prawnym powszechnie obowiązującym w Polsce (czyli stosowanym wszędzie i wobec wszystkich, którzy znajdują się pod polską jurysdykcją). Jest tym samym podstawowym źródłem prawa w Rzeczypospolitej Polskiej. Jest ponadto najważniejszym aktem natury politycznej, ponieważ ustanawia cały system polityczny kraju (trójpodział władzy, obowiązujący reżim i takie tam).

Ciekawostka: Prawo konstytucyjne zwane jest przez niektórych prawem politycznym.

To możE, czy nie możE?

Może, ponieważ Konstytucja RP, pomimo swojego generalnego charakteru, jest aktem prawa powszechnie obowiązującego w Polsce, formalnie jest ustawą i podobnie jak inne ustawy, może stanowić postawę wyroku.

„Konstytucja, jako akt normatywny, należy do systemu prawa, a zatem
jej normy, podobnie jak normy zawarte w innych aktach prawnych, podlegają procesowi stosowania prawa. W polskiej literaturze prawniczej brak
było początkowo pełnej zgodności stanowisk co do tego, czy konstytucja
może być samoistną podstawą rozstrzygnięć wydawanych przez organy
państwowe. Wątpliwości w tym zakresie wystąpiły głównie na tle Konstytucji z 1952 r., która zawierała często postanowienia o charakterze ogólnym i sformułowane w języku opisowym. Ostatecznie przeważył pogląd, że
samoistne stosowanie konstytucji jest możliwe, gdy jej postanowienia są na
tyle konkretne, iż da się z nich wyprowadzić w drodze wykładni, jednoznaczne normy prawne.”

– A. Kabat, Konstytucja w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, Rok LX — zeszyt 1 — 1998, s. 39.

Czym jest prawo administracyjne?

A właściwie czym nie jest… Na tym się dzisiaj w szczególności skupimy.

Można śmiało stwierdzić, że prawo administracyjne jest najbardziej niedocenianą gałęzią prawa (chodzą pogłoski, że doceniają ją jedynie prawnicy administratywiści), a w rzeczywistości najszerszą i najbardziej zróżnicowaną spośród wszystkich. Jest bardzo często wyśmiewana przez prawniczych żartownisiów i uznawana za nudną, bezsensowną i takie tam.

Śpieszę więc z tłumaczeniem…

Według słynnej definicji negatywnej (czyli mówiącej o tym, czym opisywane „coś” nie jest) ukształtowanej przez Otto Mayer’a: „administracją jest ta działalność państwowa, która nie jest ustawodawstwem ani wymiarem sprawiedliwości”. Oznacza to w skrócie, że z administracją mamy do czynienia wszędzie tam, gdzie nie ma ustawodawstwa (charakterystycznego dla władzy ustawodawczej) oraz wymiaru sprawiedliwości (charakterystycznego dla władzy sądowniczej). Możemy tym samym stwierdzić, że administracja jest działaniem prowadzonym przez organy władzy wykonawczej (mającej charakter administratora).

Dopiero w momencie, kiedy zauważymy, gdzie znajdują się granice ustawodawstwa i wymiaru sprawiedliwości, uzmysłowimy sobie jak szeroki zakres tematyczny zawiera się w prawie administracyjnym. Możemy stwierdzić również, że opowiadanie o „nudnym prawie administracyjnym” było bez sensu, ponieważ poza (być może faktycznie nudnymi) procedurami, znajdziemy w nim również ogrom ciekawych zagadnień dotyczących każdej dziedziny życia (często spraw bardzo przyziemnych).